Phishing vishing i BLIK jak się bronić przed oszustwami
Przed phishingiem, vishingiem i oszustwem na BLIK najlepiej bronić się przez przerwanie kontaktu, niezależne sprawdzenie tożsamości rozmówcy oraz uważne czytanie komunikatów w aplikacji bankowej. Nie podawaj kodu BLIK, hasła, PIN-u ani danych logowania osobie, która dzwoni lub pisze. Jeśli ktoś podaje się za pracownika banku, rozłącz się i samodzielnie wybierz oficjalny numer instytucji. Przed zatwierdzeniem płatności sprawdź jej kwotę i rodzaj. [1][2]
Ostrożność jest potrzebna również wtedy, gdy wiadomość wygląda na wysłaną przez znajomego, a na ekranie telefonu pojawia się numer przypominający numer banku. Konto społecznościowe może zostać przejęte, a numer dzwoniącego podrobiony. Żaden z tych sygnałów sam w sobie nie potwierdza, z kim rozmawiasz. [1][3][2]
Czym różnią się phishing, vishing i oszustwo na BLIK?
Phishing polega na wyłudzaniu poufnych informacji przez podszywanie się pod zaufaną instytucję, firmę lub osobę. Przestępca może próbować zdobyć login, hasło albo dane karty za pośrednictwem e-maila, SMS-a, komunikatora lub fałszywej strony internetowej. Zwykle najpierw buduje wiarygodność wiadomości albo wywołuje poczucie pilności, a następnie kieruje odbiorcę do miejsca, w którym ma on podać dane. Przejęte hasło może później posłużyć do uzyskania dostępu do poczty, bankowości lub konta społecznościowego. [4]
Vishing jest odmianą phishingu prowadzoną przez telefon. Oszust podszywa się pod osobę budzącą zaufanie, między innymi pracownika banku lub policjanta, i podczas rozmowy nakłania do ujawnienia danych, zatwierdzenia płatności bądź zainstalowania aplikacji umożliwiającej zdalny dostęp do urządzenia. Może przy tym twierdzić, że wykryto zagrożenie i trzeba natychmiast „zabezpieczyć” pieniądze. [5][1]
BLIK jest metodą płatności, nie sposobem potwierdzania tożsamości rozmówcy. Kod służy do rozpoczęcia transakcji, którą użytkownik zatwierdza w aplikacji bankowej. Oszustwo na BLIK polega więc na skłonieniu osoby do przekazania kodu i zaakceptowania operacji, której rzeczywistego celu nie sprawdziła. Samo otrzymanie prośby od znajomego nie oznacza, że to on ją wysłał. [5][2]
Jak przestępcy łączą wiadomości, fałszywe strony i rozmowy telefoniczne?
Atak nie musi ograniczać się do jednego kanału. Wiadomość lub fałszywa reklama może prowadzić do podrobionej strony wyłudzającej dane, a późniejszy telefon ma nakłonić odbiorcę do wykonania kolejnych działań. Odnotowano także kampanie reklamowe kierujące użytkowników do stron udających serwisy sprzedaży i płatności, na których dostępna ostatecznie okazywała się płatność BLIK. [5][4]
W rozmowie telefonicznej przestępca może powoływać się na rzekomą blokadę konta i wywierać presję czasu. Numer widoczny na ekranie może zostać podrobiony, dlatego nie potwierdza tożsamości dzwoniącego. Nie potwierdza jej również znajomo brzmiący głos. Zamiast oceniać wiarygodność rozmówcy na podstawie tych sygnałów, należy przerwać rozmowę i skontaktować się z instytucją niezależnie. [1][3]
W przypadku próśb o BLIK częstym początkiem jest przejęcie konta w mediach społecznościowych. Przestępca pisze z niego do znajomych właściciela profilu, prosi o kod, a następnie wykorzystuje go do wypłaty gotówki lub płatności. Wiadomość może wyglądać znajomo właśnie dlatego, że pochodzi z prawdziwego, lecz przejętego konta. [5][2]
Jak sprawdzić prośbę o kod BLIK i bezpiecznie zatwierdzić płatność?
Gdy znajomy prosi o pieniądze, potwierdź prośbę innym, niezależnym kanałem. Zadzwoń na numer zapisany wcześniej w kontaktach albo skontaktuj się w sposób niezależny od otrzymanej wiadomości. Nie opieraj decyzji wyłącznie na rozmowie prowadzonej z konta społecznościowego, ponieważ mogło ono zostać przejęte. [1][2]
Nie przekazuj kodu BLIK osobie, która kontaktuje się z Tobą telefonicznie lub przez komunikator. Przed każdym zatwierdzeniem operacji przeczytaj komunikat w aplikacji bankowej i sprawdź przede wszystkim kwotę oraz rodzaj transakcji. Nie akceptuj powiadomienia, jeśli nie rozumiesz, czego dotyczy, albo jego szczegóły nie odpowiadają działaniu, które zamierzasz wykonać. Kod BLIK nie jest obietnicą ani gwarancją późniejszego zwrotu pieniędzy. [1][2]
Kontrola powinna nastąpić na każdym etapie: przy ustalaniu, kto prosi o pieniądze, przy żądaniu przekazania kodu oraz przed ostatecznym potwierdzeniem operacji. Właśnie zatwierdzenie w aplikacji jest momentem, w którym użytkownik powinien oprzeć decyzję na szczegółach transakcji, a nie na zapewnieniach rozmówcy. [2]
Co zrobić, gdy dzwoni rzekomy pracownik banku?
Jeżeli rozmówca żąda kodu BLIK, hasła, PIN-u, danych logowania, zatwierdzenia niejasnej operacji lub instalacji dodatkowej aplikacji, zakończ połączenie. Policja i pracownicy banku nie proszą o przekazanie kodu BLIK ani o instalowanie dodatkowej aplikacji w celu wykonania ich poleceń. Nie należy też zatwierdzać powiadomienia bankowego tylko dlatego, że dzwoniący przedstawia je jako czynność zabezpieczającą konto. [5][1]
Następnie samodzielnie wybierz oficjalny numer banku i wyjaśnij sytuację. Nie oddzwaniaj na numer podany w wiadomości. Jeśli podejrzewasz podszycie, nie wybieraj również numeru z listy ostatnich połączeń. Takie postępowanie pozwala oddzielić rzeczywisty kontakt z bankiem od połączenia zainicjowanego przez oszusta. [1][3]
Jak ograniczyć ryzyko phishingu na co dzień?
Nie otwieraj podejrzanych linków ani nieoczekiwanych załączników. Stronę banku otwieraj samodzielnie, zamiast przechodzić do niej z otrzymanej wiadomości lub reklamy. Nie instaluj aplikacji na polecenie rozmówcy, a potrzebne programy pobieraj z oficjalnych sklepów. To ważne również wtedy, gdy rozmowa jest przedstawiana jako pilna i związana z bezpieczeństwem pieniędzy. [4][1][2]
Stosuj unikatowe hasła i uwierzytelnianie dwuskładnikowe do poczty oraz kont w mediach społecznościowych. Aktualizuj system i aplikacje. Zabezpieczenie tych kont ma znaczenie nie tylko dla ich właściciela: przejęty profil może zostać wykorzystany do wysyłania znajomym próśb o kod BLIK, a przejęte hasło do uzyskania dostępu do kolejnych usług. [4][1][2]
W bankowości ustaw limity transakcji oraz powiadomienia o operacjach. Nie zastępują one sprawdzenia szczegółów płatności przed jej zatwierdzeniem, ale ułatwiają kontrolowanie aktywności na koncie. [1][2]
Co zrobić po przekazaniu danych lub zatwierdzeniu oszukańczej transakcji?
Niezwłocznie skontaktuj się z bankiem, zgłoś transakcję i poproś o zabezpieczenie konta. Zachowaj otrzymane wiadomości oraz zrzuty ekranu, a następnie zgłoś sprawę policji. Szybki kontakt z bankiem jest ważniejszy niż dalsza rozmowa z osobą, która mogła dopuścić się oszustwa. [1]
Jak duża jest skala zagrożenia?
W 2025 roku CERT Polska otrzymał 658,3 tys. zgłoszeń i zarejestrował 260,8 tys. incydentów. Liczba zarejestrowanych incydentów była o 152% większa niż w 2024 roku, a oszustwa komputerowe stanowiły 97% incydentów. Według opracowania raportu CERT Polska wśród zdarzeń z 2025 roku odnotowano 78 391 przypadków phishingu, czyli około 30% wszystkich zarejestrowanych incydentów. [5][6]
W pierwszym półroczu 2025 roku policja odnotowała prawie 52 tys. oszustw internetowych. Jest to szeroka kategoria, której nie należy utożsamiać wyłącznie z oszustwami na BLIK. Podobnie dane CERT Polska opisują zgłoszone lub zarejestrowane zdarzenia, a niekoniecznie pełną skalę przestępstw. Nie mówią wprost, ile osób zostało poszkodowanych ani jakie były łączne straty finansowe. [5][1][6]
Najważniejsza zasada pozostaje prosta: nie działaj pod presją osoby, która dzwoni lub pisze. Tożsamość potwierdzaj niezależnie, danych i kodu BLIK nie przekazuj rozmówcy, a każdą operację oceniaj na podstawie informacji wyświetlanych w aplikacji bankowej. [1][2]
Wykorzystane źródła
- https://policja.pl/pol/aktualnosci/268257,dok.html
- https://jaworzno.policja.gov.pl/k11/informacje/wiadomosci/421889,Otrzymales-prosbe-o-BLIK-a-Zanim-go-przeslesz-zweryfikuj-kto-naprawde-o-niego-pr.html
- https://archiwum.uokik.gov.pl/news.php?news_id=19149
- https://cert.pl/uploads/docs/Podsumowanie_CSIRT_NASK_2025_09.pdf
- https://secawa.com/en/blog/phishing-in-poland-in-2025-cert-polska-report/
- https://cert.pl/uploads/docs/Podsumowanie_CSIRT_NASK_2025_12.pdf
SzkolaBankowosci.pl to nowy portal, który w przystępny i rzetelny sposób przybliża świat bankowości i finansów osobistych. Znajdziesz tu klarowne artykuły, praktyczne poradniki oraz aktualne recenzje produktów finansowych, przygotowywane z myślą o codziennych decyzjach związanych z pieniędzmi. Naszą misją jest uczynić zagadnienia finansowe prostymi i zrozumiałymi – niezależnie od wieku czy doświadczenia.